آن سكونت نگزيده‌اند . ديگر بدان جهت كه نياكان من آنجا اقامت داشته‌اند ، و يكى از ايشان آنجا فرمانروا بوده است « 1 » . بغداد را نامى مشهور و آوازه‌اى جهان گير است . ديگر آنكه بغداد در وسط دنيا است ، چه بقولى كه حساب شناسان بر آن اجماع كرده‌اند ، و كتب پيشينيان دانايان بر آن مشتمل است ، بغداد در اقليم چهارم است ، و اقليم ميانه‌اى كه هواى آن معتدل است ، همان است ، آنجا است كه در ايام تابستان گرما شديد است ، و در ايام زمستان سرما ، و در اوقات دو فصل پائيز و بهار هوا معتدل است ، و در آمدن پائيز بزمستان ، و نيز بهار بتابستان ، بدون اختلاف هوا روى مىدهد ، و همينطور هر فصلى از هوايى بهوايى ، و از زمانى بزمانى منتقل مىشود ، و بدين جهت است كه هوا معتدل گشته ، و سكونت مطبوع « 2 » ، و آب شيرين و گوارا ، و درختها تنومند و بارور ، و ميوه‌ها خوشمزه و سالم ، و كشت و زرع فراوان ، و خيرات بسيار ، و آب زير زمين نزديك و در دسترس . آنگاه در نتيجهء اعتدال هوا و حاصلخيزى زمين و گوارا بودن آب است كه مردم آن خوشخو و خوشرو و خوش فهم شده‌اند . و در دانش و فهم و ادب و انديشه و حسن تشخيص و انواع تجارت و صنعت و كسب ، و ماهر بودن در هر گونه جدل ، و نيك دانستن هر شغل و كار ، و حاذق بودن در هر فن و صنعت ، بر مردم برترى يافته‌اند ، چنان كه داناتر از داناى ايشان دانايى نيست ، و نه از راويشان روايت شناسترى ، و نه از متكلمشان جدل كننده‌ترى و نه از تحويشان اعراب شناسترى ، و نه از قاريشان قاريترى ، و نه از پزشكشان حاذق‌ترى ، و نه از خواننده‌شان ماهرترى ، و نه از صنعتگرشان ظريف كارترى ، و نه از نويسنده‌شان خوشنويسترى ، و نه از سخنورشان خوش بيانترى ، و نه از عابدشان عابدترى ، و نه از زاهدشان پارساترى ، و نه از قاضىشان فقيه‌ترى ، و نه از خطيب‌شان خطيب‌ترى ، و نه از شاعرشان شاعرترى ، و نه از بيباكشان بيباكترى . بغداد در

--> ( 1 ) واضح نياى سوم يعقوبى ، ر . ك . البلدان ص 9 ، 10 ، 15 ، 16 ( 2 ) ظ : و خاك و زمين حاصلخيز .